Ik ben François-Louis Toussaint. Ik ontwerp en maak messen in Courpière, in het bassin van Thiers. FL Toussaint is de ambachtelijke messenmakerij die mijn naam draagt.
Mijn parcours begint niet in een messenmakerij. Het begint in Nantes, in de werkplaats van mijn vader, orgelbouwer. Daarna volgt een studie commercie, een tour door Frankrijk van leren ambachten tussen de Jura, Laguiole en Thiers, vervolgens tien jaar bij Atelier Perceval, voordat ik in 2022 voor mezelf begon. Deze pagina beschrijft dit traject, in volgorde, met wat elke stap mij heeft geleerd en wat ze heeft achtergelaten in de messen die ik vandaag de dag maak.
Metaal voor het mes
De smaak voor handwerk kreeg ik in Nantes, in de werkplaats van mijn vader, orgelbouwer. Daar ontdekte ik de nauwkeurigheid die het bewerken van materiaal vereist: in een orgel moet elk onderdeel correct zijn, anders klinkt het geheel vals. Die eis leer je door te kijken naar het werk van anderen, lang voordat je zelf een gereedschap vasthoudt.
Mijn eerste studies hebben me echter elders naartoe geleid, naar de handel. Het was geen verloren omweg: het runnen van een ambachtelijk bedrijf vereist precies die bagage, en ik gebruik die elke dag. Maar de behoefte om te creëren heeft uiteindelijk de overhand gekregen.
Het idee kwam van een reportage over een wapenmaker voor de film. Om te controleren of dit project levensvatbaar was, heb ik een eerste stage gelopen bij de messenmaker Mathieu Callejon. Daar zijn mijn eerste messen ontstaan — en daar werd de vraag er een die niet langer een vraag was.
Het vak van messenmaker leren
Ik ben daarna begonnen aan een rondreis door Frankrijk voor studie. Eerst de Jura, op het Lycée Ferdinand Fillod, voor kunstsmederij en de basis van het smeden: verwarmen, buigen, slaan, corrigeren. Metaal heeft regels, en de smederij is de beste plek om die te leren. Daar heb ik mijn CAP Kunstsmederij behaald.
Dan de Aveyron, in Laguiole, binnen het bedrijf Benoît l'Artisan, afgewisseld met de school voor messenmaak in Thiers. Deze dubbele vestiging heeft me in contact gebracht met de twee grote Franse messenmakersgebieden, met hun eigen methoden en culturen. Daar heb ik de basis van het vak geleerd, bevestigd door een CAP Coutellerie: voorbereiding van de onderdelen, slijping, montage, afstelling, mechanismen, afwerking, scherpen. Veel herhaling. We herhalen dezelfde beweging totdat deze betrouwbaar wordt, en gaan dan door naar de volgende.
Mijn eerste messen uit deze periode droegen mijn initialen in Ogham, een oud Keltisch alfabet, boven Scandinavische runen. Een jeugdig detail — maar het kondigde al de stempel aan die ik tegenwoordig gebruik.
Tien jaar werkplaats en verantwoordelijkheden
Na mijn opleiding heb ik tien jaar bij Atelier Perceval gewerkt, een messenmakerij in het Thiers-bekken. Deze ervaring, die nu voorbij is, heeft mijn manier van werken het meest gevormd.
Maken en begrijpen
Ik begon er als arbeider. Dagelijks maken, aan messen waarvan het afwerkingsniveau geen slordigheid tolereerde, leert iets dat niets kan vervangen: regelmatig stukken op hetzelfde niveau produceren, niet af en toe een mooi stuk maken.
Verantwoordelijkheden krijgen
Ik heb er de ladder opgeklommen tot projectleider, waarbij ik verschillende modellen heb ontwikkeld, waaronder Le Thiers®, Le Sommelier en Le Vendredi. Het ontwerpen van een mes dat in een werkplaats geproduceerd moet worden, dwingt je anders te denken: een silhouet moet mooi in de hand liggen, maar het moet ook vervaardigd, aangepast en afgewerkt kunnen worden binnen een redelijke tijd, stuk voor stuk.
Wat ik ervan heb gehouden
Deze periode heeft me geleerd om met kwaliteitsbeheer, ontwerp en de industriële realiteit van een mes om te gaan. Achter de schermen kijken, gaf me een bredere visie dan alleen die van het werkbank — en een afwerkingsstandaard die ik nu op mijn eigen modellen toepas.
-
Nantes, de atelier van mijn vader
Ontdekking van handwerk bij een vader die orgelmaker is, daarna een studie handel.
-
Eerste messen
Stichtende stage bij de messenmaker Mathieu Callejon, nadat een reportage over een filmwapenmaker een klik teweegbracht.
-
Tour de France van het leren
Kunstsmeedwerk en smeden op het Lycée Ferdinand Fillod in de Jura, daarna messenmakerij in Laguiole bij Benoît l'Artisan, afgewisseld met de messenmakersschool van Thiers.
-
Tien jaar bij Atelier Perceval
Van werker tot projectleider. Ontwikkeling van verschillende modellen, waaronder Le Thiers®, Le Sommelier en Le Vendredi.
- 2022
Oprichting van Atelier Legoff
Start als zelfstandige onder een naam die zijn Bretonse oorsprong eer betuigt: Le Goff, de smid.
- 2026
Overgang naar FL Toussaint
De activiteit neemt de naam van de ambachtsman aan. Atelier Legoff wordt een historische benaming.
Overgaan van ervaring naar persoonlijke modellen
In 2022 verliet ik het loondienstverband om voor mezelf te beginnen en Atelier Legoff op te richten. De naam was een knipoog naar mijn Bretonse oorsprong: Le Goff, de smid. Het idee was eenvoudig — tien jaar ervaring inzetten voor een vrije creatie.
Vrij, maar niet los van de wereld. Ik ben gehecht aan de waardering van het Franse messenmakerschap, en mijn onderzoek richt zich met name op regionale vormen en tafel- en keukenmessen. Mijn blik gaat ook naar elders: messen maken is een wereldtaal, waarvan ik graag de mechanismen en lijnen onderzoek, of ze nu traditioneel of futuristisch zijn. Mijn geekcultuur verschijnt soms in dit werk, met meer atypische ontwerpen waarin ik plezier beleef. Het culinaire en gastronomische gebruik blijft echter de leidraad.
De diepgaandste verandering was niet technisch. In de werkplaats werkt men in teamverband, aan modellen die van een huis zijn. Als zelfstandige draag je alles: het ontwerp, de productie, de keuze van materialen, de fouten en hun correcties.
FL Toussaint in Courpière
In 2026 keerde de activiteit terug naar mijn eigen naam: FL Toussaint. Atelier Legoff blijft de naam uit de beginperiode, en niet meer dan dat. Deze verandering verbindt de ambachtsman rechtstreeks met zijn naam en zijn werk — de eenvoudigste manier om te zeggen wie wat maakt.
Mijn stukken zijn gesigneerd met een meesterteken, in de traditie van de juweliers: een ruit rond mijn initialen met in het midden een carnyx, Keltische oorlogshoorn. Het heeft het ogham van mijn eerste messen vervangen — de Keltische verwijzing is gebleven, de vorm is volwassen geworden.
Het atelier is gevestigd in Courpière, in het bassin van Thiers, waar messenmakerij al meerdere eeuwen wordt beoefend. Werken hier betekent evolueren in een omgeving waar de cultuur van staal deel uitmaakt van het dagelijkse leven, met zijn ateliers, leveranciers en gespecialiseerde vaardigheden. Om de plaats en zijn apparatuur te ontdekken, kunt u het atelier FL Toussaint in Courpière bezoeken.
Ik gebruik de technologieën van mijn tijd om dit werk te dienen: ik teken en digitaliseer elk onderdeel, en ik maak zelf mijn lasersnijwerk om te vertrekken van basissen die strikt volgens het ontwerp zijn. Ik zeg het openlijk, omdat ik liever uitleg hoe mijn messen werkelijk worden gemaakt dan een comfortabel vaagheid te onderhouden.
Wat dit parcours in mijn messen verandert
Voor mij is een mes bovenal een gereedschap. Ik ben op mijn hoede voor afgezaagde woorden — « passie », « excellentie » — en ik spreek liever over vakmanschap. Een vak dat rechtvaardigheid vereist: een mes moet ergonomisch zijn, het moet snijden, en het warmtebehandelingsproces moet beheerst en gecontroleerd worden.
Het afwerkingsniveau komt rechtstreeks uit de Perceval-jaren: afstellingen, kwaliteit van de oppervlakken, controle van elk stuk in de hand voor verzending. De vaardigheden die in mijn werk worden ingezet beschrijven concreet wat deze operaties inhouden.
De keuze van materialen is selectief. Ik heb een diepe genegenheid voor hout: de verscheidenheid aan houtsoorten, de grafische rijkdom, het gevoel bij aanraking. Daarentegen beperk ik het gebruik van composieten, die vaak toxisch zijn om mee te werken, en ik wijk bewust af van ivoor — los van de onzekerheid van de bevoorradingskanalen, lijkt het monochrome resultaat arm tegenover een houtspiegel of een inheemse houtsoort.
Er blijft het onderscheid tussen series en hors-série onderdelen. Voor de serieproducten alleen kunnen bepaalde gespecialiseerde werkzaamheden, zoals warmtebehandeling of voorbereidende slijpwerkzaamheden, worden uitbesteed aan professionele partners. Het ontwerp, de afstelling, de montage, de afwerking en de controle blijven in de werkplaats, en de hors-série onderdelen worden daar volledig vervaardigd. De details worden uitgelegd op de pagina die beschrijft de productiestappen van een FL Toussaint-mes beschrijft.
Ten slotte zijn mijn messen ontworpen om onderhouden en gerepareerd te worden. Een mes dat gebruikt wordt, slijt; het moet opnieuw geslepen, afgesteld en hersteld kunnen worden. Dit is het logische gevolg van een hele carrière waarin het mes als een werktuig werd beschouwd.
Het vervolg is te lezen in de messen
Van de orgelbouwwerkplaats in Nantes naar de werkplaats in Courpière is de lijn continu: de materie leren, het vak leren, het tien jaar uitoefenen op het niveau dat door een erkend huis wordt gevraagd, en het vervolgens onder je eigen naam uitoefenen. Daar zit niets romantisch aan. Werk, stappen, en een afwerkingsnorm die niet ter discussie staat.
Deze weg wordt beter geverifieerd dan dat hij wordt verteld. Het eenvoudigst is te kijken naar wat er vandaag uit de werkplaats komt: u kunt mijn huidige werk als messenmaker ontdekken voor een presentatie van de activiteit zoals die nu bestaat.