Ik ben François-Louis Toussaint, ambachtelijk messenmaker en oprichter van FL Toussaint. Mijn werkplaats is gevestigd in Courpière, in het bassin van Thiers, in de Auvergne. Daar ontwerp en maak ik zakmessen, keuken- en tafelmessen, evenals herinterpretaties van Franse regionale vormen. Messen gemaakt om te dienen: koken, aan tafel gaan, de snack begeleiden, lang genoeg meegaan om doorgegeven te worden.
Geen achteraf verzonnen bestemming. Een beroep gekozen, geleerd, uitgeoefend en verdiept. Deze pagina presenteert de persoon en het pad, in volgorde, met wat elke fase heeft achtergelaten in de messen die ik vandaag maak.
Metaal voor het mes
Alles begint in Nantes, in de werkplaats van mijn vader, orgelbouwer. Daar heb ik de smaak voor handwerk en de nauwkeurigheid die de bewerking van materiaal vereist, opgedaan: in een orgel moet elk onderdeel precies kloppen, anders klinkt het geheel vals. Mijn eerste studies hebben me echter richting handel gestuurd — een bagage die me elke dag van pas komt bij het runnen van mijn bedrijf — maar de behoefte om te maken eiste uiteindelijk haar recht.
De klik kwam door een reportage over een wapenmaker voor de film. Om te controleren of het project haalbaar was, heb ik een eerste stage gelopen bij de messenmaker Mathieu Callejon. Daar zijn mijn eerste messen geboren — en de vraag was niet langer een vraag.
Het vak van messenmaker leren
Ik begon daarna aan een rondreis door Frankrijk om te leren. Eerst de Jura, op het Lycée Ferdinand Fillod, voor kunstsmeedwerk en de basis van het smeden: verwarmen, buigen, slaan, bijwerken. Metaal heeft regels, en de smederij is de beste plek om ze te leren. Daar behaalde ik mijn CAP Kunstsmeden.
Vervolgens Aveyron, in Laguiole, bij Benoît l'Artisan, afwisselend met de messenmakersschool van Thiers. Deze dubbele locatie bracht me in contact met de twee grote Franse messenmakerscentra, met hun eigen methoden en culturen. Daar leerde ik de basis van het vak, gevalideerd door een CAP Messenmaken: voorbereiden van stukken, slijpen, monteren, afstellen, mechanismen, afwerking, scherpen. Veel herhaling — we doen dezelfde beweging opnieuw totdat deze betrouwbaar wordt, en gaan dan verder met de volgende.
Mijn eerste messen uit deze periode droegen mijn initialen in ogham, een oud Keltisch alfabet. Een jeugdige details, maar het kondigde al de stempel aan die ik vandaag gebruik.
Tien jaar bij Atelier Perceval
Na mijn opleiding heb ik tien jaar bij Atelier Perceval gewerkt, een messenmakerij in het Thiers-bekken. Deze ervaring, die nu voorbij is, heeft mijn manier van werken het meest gevormd.
Ik begon daar als arbeider. Dagelijks werken aan messen waarvan het afwerkingsniveau geen slordigheid tolereerde, leert je iets dat niets kan vervangen: regelmatig onderdelen van hetzelfde niveau produceren, niet af en toe een mooi stuk maken. Ik heb er de rangen beklommen tot projectleider, terwijl ik verschillende modellen ontwikkelde, waaronder Le Thiers®, Le Sommelier en Le Vendredi. Het ontwerpen van een mes dat in een werkplaats geproduceerd moet worden, verplicht tot anders denken: een vorm moet mooi in de hand liggen, maar ze moet ook in een redelijke tijd vervaardigd, aangepast en afgewerkt kunnen worden, stuk voor stuk.
Ik heb het beheer van de kwaliteit, het ontwerp, de industriële realiteit van een mes behouden — en een afwerkingsstandaard die ik vandaag de dag op mijn eigen modellen toepas.
-
Nantes, de atelier van mijn vader
Ontdekking van handwerk bij een vader die orgelmaker is, daarna een studie handel.
-
Eerste messen
Stichtende stage bij de messenmaker Mathieu Callejon, nadat een reportage over een filmwapenmaker een klik teweegbracht.
-
Tour de France van het leren
Kunstsmeedwerk en smeden aan het lyceum Ferdinand Fillod in de Jura, daarna messenmakerij in Laguiole bij Benoît l'Artisan, afgewisseld met de messenmakersschool van Thiers.
-
Tien jaar bij Atelier Perceval
Van werker tot projectleider. Ontwikkeling van verschillende modellen, waaronder Le Thiers®, Le Sommelier en Le Vendredi.
- 2022
Oprichting van Atelier Legoff
Start als zelfstandige onder een naam die zijn Bretonse oorsprong eer betuigt: Le Goff, de smid.
- 2026
Overgang naar FL Toussaint
De activiteit neemt de naam van de ambachtsman aan. Atelier Legoff wordt een historische benaming.
Van Atelier Legoff naar FL Toussaint
In 2022 verliet ik het loondienstverband om zelfstandig te worden en het Atelier Legoff op te richten. De naam was een knipoog naar mijn Bretonse oorsprong: Le Goff, de smid. In 2026 keerde de activiteit terug naar mijn eigen naam, FL Toussaint. Atelier Legoff blijft de naam van het begin, en niets meer dan dat: deze verandering verbindt direct de ambachtsman, zijn naam en zijn werk — de eenvoudigste manier om te zeggen wie wat maakt.
Elk voltooid stuk draagt mijn meesterstempel, in de traditie van de juweliersstempels: een ruit die mijn initialen omringt met, in het midden, een carnyx, een Keltische oorlogshoorn. Het verving de ogham van mijn eerste messen — de Keltische verwijzing bleef, de vorm heeft zich ontwikkeld.
Mijn werkplaats bevindt zich in Courpière, in het bassin van Thiers, een gebied dat al meerdere eeuwen messen produceert en waar men over slijping en afstelling spreekt zonder te hoeven vertalen. De plaats, de uitrusting en de verdeling van het werk tussen de werkplaats en zijn partners worden gepresenteerd op de pagina gewijd aan de werkplaats FL Toussaint in Courpière.
Wat dit parcours in mijn messen verandert
Een mes is eerst en vooral een werktuig. Ik ben op mijn hoede voor de uitgekauwde marketingwoorden van het ambacht en ik geef de voorkeur aan het praten over een vak. Een vak dat rechtlijnigheid vereist: een mes moet ergonomisch zijn, snijden, en rusten op een gecontroleerde en beheerde warmtebehandeling.
Mijn werk wordt voornamelijk bepaald door culinair en gastronomisch gebruik: een maaltijd bereiden, aan tafel gaan, een snack openen. Ik gun mezelf ook meer fantasierijke tussenpozen — mijn geekcultuur komt weer naar voren in sommige atypische tekeningen, waarbij ik mezelf vermaak. Messenslijperij is een wereldtaal: ik vind het leuk om de mechanismen en lijnen ervan te verkennen, of ze nu traditioneel of futuristisch zijn.
De keuze van materialen is selectief. Ik heb een diepe genegenheid voor hout: de verscheidenheid aan houtsoorten, de rijkdom van hun tekeningen, hun nerf in de hand. Ik beperk composieten, vaak giftig om mee te werken, en ik wijk opzettelijk af van ivoor — los van de onzekere toevoerkanalen, lijkt mij het monochrome resultaat arm vergeleken met een houtvergrootglas of een inheemse houtsoort.
Ik gebruik de technologieën van mijn tijd om dit werk te dienen: ik teken en digitaliseer elk onderdeel, en ik maak zelf mijn lasersnijwerk om te vertrekken van basissen die strikt overeenkomen met het ontwerp. De speciale onderdelen worden volledig in de werkplaats vervaardigd; bij sommige seriemodellen kunnen het harden of slijpen worden toevertrouwd aan professionele partners in de regio, terwijl het ontwerp, de afstemming, de montage, de afwerking en de eindcontrole in mijn handen blijven. Ik zeg het liever eenvoudig dan dat ik vaagheid laat bestaan — het detail wordt uitgelegd op de pagina die de productiestappen van een FL Toussaint-mes beschrijft.
Ten slotte zijn mijn messen ontworpen om onderhouden en gerepareerd te worden. Een mes dat gebruikt wordt, slijt; het moet opnieuw geslepen, afgesteld en hersteld kunnen worden. Dit is het logische gevolg van een hele carrière waarin het mes als een werktuig werd beschouwd.
Modellen met een strakke lijnen
Mijn werk beslaat verschillende families: vouwmessen, keukenmessen, tafelmesjes, regionale vormen, zowel in toegankelijke series als in losse stukken.
Enkele modellen structureren deze productie. De Hack N Slash, met geforceerde vouw aan de gebroken rug, met geharde stop en roestvrijstalen veer: mijn meest herkenbare ontwerp, uitgevoerd in series. DeAsmo D, frictionvouwmes waarvan de asbout het mogelijk maakt het lemmet vast te zetten: het oudste mechanisme in het zakmessen, weergegeven in een hedendaags ontwerp. De Zondag, tafelmes ontworpen voor maaltijden die lang duren. En de regionale, waar ik historische silhouetten overneem met de veronderstelling dat het herinterpretaties zijn, geen relieken.
Auteur van de inhoud van de site
Ik onderteken de technische en historische artikelen die op deze site zijn gepubliceerd: mechanismen, staal, heftmaterialen, fabricage, onderhoud, regionale messen, messen geschiedenis. Ik schrijf niet als een academische historicus. Ik schrijf als een professional die deze objecten maakt, deze mechanismen demonteert, deze materialen bewerkt — en die de verhalen confronteert met de bronnen.
De Franse messenindustrie draagt veel commerciële legendes met zich mee. Uitgevonden data worden aangekondigd, familiebanden gereconstrueerd, tradities blijken jonger dan aangekondigd. Wanneer ik over een regionaal mes schrijf, maak ik onderscheid tussen wat vaststaat, wat ter discussie staat en wat marketing is. Het is trager, minder verkoopbaar, maar steviger.
De publicaties en bijdragen in de gespecialiseerde pers worden vermeld op de pagina pers en publicaties. Dit parcours wordt beter geverifieerd dan verteld: het eenvoudigst is om de messen van de werkplaats te ontdekken, en voor elke vraag, om mij direct te contacteren.